Stai consultando: 'Enciclopedia Dantesca Dizionario critico e ragionato di quanto concerne la vita e le opere di Dante Alighieri - Volume II - M-Z', Giovanni Andrea Scartazzini

   

Pagina (726/1033)       Pagina_Precedente Pagina_Successiva Indice Copertina      Pagina


Pagina (726/1033)       Pagina_Precedente Pagina_Successiva Indice Copertina




Enciclopedia Dantesca
Dizionario critico e ragionato di quanto concerne la vita e le opere di Dante Alighieri - Volume II - M-Z
Giovanni Andrea Scartazzini
Ulrico Hoepli Editore Milano, 1899, pagine 2200

Digitalizzazione OCR e Pubblicazione
a cura di Federico Adamoli

Aderisci al progetto!

   
[Home Page]




[ Testo della pagina elaborato con OCR ]

   1894
   sub Juìio, idest florere coepi; quod falsum est, quoniam Virgilius erat juvenis et ignotus, quando primo venit Romani, et coepit florere sub Augusto.... Et subdit autor: ancor fosse tardi. Hic oritur aliud magnum dubium ; videtur enim autor dicere in eodem versi-culo aliud falsum ; nani si loquamur historice, Virgilius non est natus tarde, scilicet circa tempora extrema Julii Ctesaris, sicut aliqui falso exponunt, imo natus est ante consulatum et imperium ejus. Vel si loquamur allegorice, sicut alii dicunt, scilicet quod natus est tarde quia non fuit christianus, contrarium videtur, quia scilicet nuuc natus est nimis tempestive; unde si natus fuisset tar-dius, fuisset tempore Christi, qui natus est sub Augusto, sub quo mortuus est ipse Virgilius. Dicendum breviter quod autor bene dicit et vere; nam si loquamur historice, Virgilius natus est tarde quantum ad aliquos poetas multos, quia licet dicatur, et sit princeps poetarum latinorum, non tamen primus, imo multi prtecesserunt eum.... Si etiam loquamur allegorice, dico quod bene dicit, quia se-cundum commune vulgare Italicorum, et usitatum modum loquendi, omne illud dicitur tardum, quod non venit ad determinatimi finem saura, nec consequitur quod petit. Modo Virgilius, quia non per-venit ad fìnem perfeclte felicitatis, nec salvatus est, merito bene dicitur venisse tarde. Nonnulli tamen exponunt aliter et sic, scilicet quod bonus homo numquam potest tam cito venire in mun-duin, quod non sit tarde. Alii etiam exponunt istam literam deprecative, sic exponentes: ancor fosse tardi, idest, ob utinam non fuissem natus tam cito, sed tardius, quia fuissem tempore Christi. Sed licet ista expositio videatur sana, et bene sonet, non tamen est de mente autoris, si quis bene considerat vulgare tìorentinum, quia illud ancor tantum valet, quantum quamvis. » - Buti: « Qui manifesta il tempo della sua natività, dicendo che nacque sotto il primo Imperadore; cioè sotto Giulio Cesare, che fu primo impera-dore de' Romani, ancor che fosse tardi ; cioè, benché fosse tardi il mio nascere. Questo dice, perchè il suo nascimento fu presso alla morte di Cesare sì, che non potè avere nè della sua grazia nè del suo favore, quasi voglia dire: Se io fossi nato più tosto, che Cesare avesse avuto notizia di me, et io avessi potuto mostrarmi a lui, io n'avrei seguiti grandi benefici: imperò che Cesare onorava molto li uomini scientifici e litterati. » - An. Fior.: « Queste parole si possono intendere in due modi: l'uno ch'elli fu tardi, però che nacque intorno di cinque anni manzi alla morte di Cesare, quasi voglia dire che, se prima fosse nato, sarebbe stato in grazia di Cesare.... Ancora per altro modo si può intendere che nacque tardi a sua salvazione, però che al tempo d'Ottaviano Augusto nacque Cristo; chè Ottaviano succedette a Cesare; e s'elli fosse stato più in-