Stai consultando: 'Catalogo della Biblioteca del Liceo Musicale di Bologna - Volume I ', Gaetano Gaspari

   

Pagina (227/449)       Pagina_Precedente Pagina_Successiva Indice Copertina      Pagina


Pagina (227/449)       Pagina_Precedente Pagina_Successiva Indice Copertina




Catalogo della Biblioteca del Liceo Musicale di Bologna - Volume I

Gaetano Gaspari
Libreria Romagnoli Dall'Acqua, 1890, pagine 417

Digitalizzazione OCR e Pubblicazione
a cura di Federico Adamoli

Aderisci al progetto!

   
[Progetto OCR]




[ Testo della pagina elaborato con OCR ]

   .TRATTATI
   DI MUSICA 195
   Beldemandis (de) Prosdocimus. Opu-sculum contra Theoricam partem sive speculativa]!! Lucidarij Marchetti Patavini. Cod. cartac. in foglio, del secolo XV. (Da pag. 248 alla fine del Codice).
   La copia di questo trattato non è completa interamente nel Codice antico che abbiam sott' occhio, e da vari indizi si rileva che fu così come si vede interrotta dall' amanuense. Mancandovi a-dunque il fine, noi abbiam dato alla presente opera quel titolo che si legge a pag. 449, del tom. I della Storia della Musica del P. Martini, e che identicamente è riferito ancora dal Fétis nella sua Bibliografìa e Biografia universale dei Musicisti. Secondo i due suddetti scrittori vide la luce questo trattato del Beldemando l'anno 1410.
   Nel proemio ci narra l'autore d'aver intrapreso il presente lavoro ad istanza di un certo Luca del castello di Lendinara, sacerdote e suo intimo amico sin dall' infanzia ; perocché insieme con essolui trovò assai erroneo e lontano dal vero ciò che contiene il Lucidario di Marchetto suo concittadino, il quale era nella musicale facoltà un semplice pratico, e allatto ignaro della parte teorica, o speculativa, abbench' egli (Marchetto) presumesse di saper molto innanzi in tal disciplina. Quindi affinchè gli errori racchiusi nel I.ucidario e diramati per tutta l'Italia et oltrementi non fossero accettati per verità, credè ben fatto il nostro Prosdocimo di oppugnarli in quest' opera : ut mala (son sue parole) atque falsa, et in musica erronea que per unum palauinum producta et seminata fuerant, per alium palauinum remouerentur, et inde Ytalia a talibus erroribus purgeretur.
   Altre opere estranee alla musica contiene il Codice che abbiam sott' occhio, e sono le seguenti :
   1.° Breuis tractatulus de ellectionibus secundum situìn lunae in suis 28. mansionibus, anno 1413.
   2.° De spera traclatum super Johan. de sacrobusco. Padue, 1418.
   3.° Algorismus de mtegris siue pratica arismetrice de integris. 1410. de mense junij.
   4.° canon, seu tabula numerorum. 1409.
   - Tractatus piane Musice a Prosdocimo
   de Beldemandis patauino in castro mon-tagnane paduani district. anno domini 1412. compilatu8. Cod. cartac. in fol. del sec. XV. (Da pag. 115 a pag. 133).
   Comincia il Trattato senza alcun titolo, come gli altri tutti sinora citati di questo autore ; ma porta in fronte un breve preambolo che ci piace qui trascrivere. Ed è questo :
   » Multorum diuersorum auctoruni artis pratice can-» tus plani, musica plana nominate, uolumina » reuolui, ab ipsismet auctoribus taliter intitu-» lata ; in quibus partis theorice cum parte pra-» tica ipsius cantus plani inutilis flt permistio, » cuin ipsorum diuersa deberent esse uolumina eo » quod partes oninìno ab inuicem distincte sunt, » et ob liane causam ipsos errare grauissime » puto in tantum, quod ob hoc soli pratice ipsius » cantus plani intendentes, ab iniperitorum in-» tento distrahunt, primitus suoruni uoluminum » theoricales sibi difficillimas intuentes. qua de » re, motus amore michi fratris dillecti, nec non » uiri scientifici, spectabilis et egregij magistri » Antonij de ponteuico de Ciuitate Brisiensi, liane y artem pratice cantus plani capere cordialiter » atl'ectantis, intendo cum cause prime subsidio, » breuem tractatulum huius artis pratice cantus » plani etiam cordialiter agredi, solum ad liane
   » praticala pertinentia, iuxta mei parui ìntellect. » imbecillitatem pertractando. »
   Ha fine l'operetta colle seguenti parole dell'autore: » Sit hic finis huius parui operis piane musice per » prosdocimum de Beldemandis patauinum Mon-» tagnane paduani district. anno. 1412. taliter » ordinati. Deo gratias. Amen.
   » Explicit tractatus piane Musice a Prosdocimo de » Beldemandis patauino in castro Montagnane » paduani districtae, anno domini. 1412. compi-» latus. Deo gratias. Amen. »
   Beldemandis (de) Prosdocimus. Paruus tractatulus de modo monacordum diui-dendi. - Cod. cartac. in fol. del sec. XY. (Da pag. 139 a pag. 145).
   Anche il titolo della presente operetta si trae dal fine di essa, eli' è come segue : « Explicit paruus » tractatulus de modo monacordum diuidendi, » quem prosdocimus de Beldemandis patauinus y padue anno domini. 1413. compilauit ad laudem » et honorem omnipotentis dei, atq ; tocius eiu-» sdem superne curie. Amen. »
   Nel proemio ci narra il Beldemando che compla-centia M. fratris dillecti ac intellectus subtilis-simi, uiri scientifici, nec non artium et medicine docloris Egregii, Magistri Nicholai de collo de conegliano, extendam hunc tractatulum, in quo intendo monacordum duplicem modum diuidendi..... describere, etc.
   '- Breuis summula proportionum musice
   aplicabilium ex dictis antiquorum doc-torum exthensa. MS. in fol. cartac. del secolo XV. (Da pag. 93 a pag. 95).
   Questo scritto occupa poco più di due pagine e finisce colle seguenti parole : « Hec igitur sunt que » breuiloquus summaui de proportionibus mu-» sice aplicabillibus ano dni. 1409. multaque istis » sinonima sunt propter breuitatem dimittendo. » Suine igitur ea, et ipsa corrige prout tibi op-» portunum uidetur. Amen.
   » Explicit brevis sumulla proportionum quantum ad » Musicam pertinet per Magistrum prosdocimum » de beldemandis patavinum taliter ordinata. » Amen. »
   Per vero è assai incorretto il latino di sopra rapportato; ma o così fu scritto dal copiatore quattrocentista, o la stranézza delle abbreviature del codice ha fatto che da noi fossero male interpretate.
   — Contrapunctus Magistri Prosdocimi de Beldemandis paduani. Cod. cartac. in fol. del sec. XV. (Da pag. 97 a pag. 100).
   Questo brevissimo Trattato che occupa due sole carte, ha fine con le seguenti parole : « Sufficiant igitifi* » ista de contrapuncto per musicorum minimum » prosdocimum de Beldemandis patauini ano dni. » 1412. in castro montagnane paduani district. » breuiter compilata. Deo gratias. Amen.
   * Explicit contrapunctus Magistr. Prosdocimi de Bel-» demandis paduani in castro montagnane pa-» duani district. anno dnj. 1412. compilatus. Deo » gratias. Amen. »
   — Tractatus pratice cantus mensurabilis ad modum ytalicorum per prosdocimum de Beldemandis de padua in castro montagnane paduani district. compilat. Cod. cartac. in fol., del secolo XV. (Da pag. 101 a pag. 113).