.TRATTATI
fino): Impressimi Bononiae in Aedibus Benedicti Hectoris Bibliopolae Bono-niensie. Tempore Pontificatus domini nostri Leonis Pape Decimi, m. ccccc. xvi. in 4°. Questo rarissimo libro consta di t>2 carte numerate da una sola parte. Nel retto dell'ultima v' ha la data e il registro.
Nella seconda carta ò impressa la seguente dedicatoria al Bolognese Oava-licr Sampieri :
» Petrus Aaron Florentinus » Clarissiino Equiti Ilieronymo Sancto Petro. S. D.
» Scio, te. non ignorare, Clariss. Eques Hieronyme » S. Petre, quantam Musicae operani impende-» rini : quantusque artis eximiae eultor extiterim, » nieque ex eo non nihil fainae esse adeptum: » adeo quidem ut non desint, qui me aliquid esse » inter nostri seculi musicos arbitrentur. Fuit » igitur mos il le milii constans, atque perpetuus » excolere prò uirili parte artein assidue, et cu-» pere propagari maxime. Hinc factum est, ut » ubicunque liactenus fuerim, et libenter, et fide- . » liter illam docuerim. Testes quidem extant » pene innumerabiles, qui quuin ine doctorem » liabueriut, glorientur, et se pluriniuiu prol'e-» cisse fateantur. Veruni qucniadmodum pul-•» chrum duco prodesse, quantum queas prae-» sentis aeri hoininibus, ita pulcherrimum, ac » onini laude prosequendum indico si quis ita » elaborauerit, et cauerit, ut boli uni illud per-» petuum, ac immortale fiat, ei posteris etiani » prosit, ilaec me ratio, hoc desyderium impulit, >. ut pulcherrinia, et maxime necessaria totius » artis praecepta colligereni, et in unum quasi » corpus membra congererem. Quanto autem stu-» dio. ac diligentia id a me factum sit, teeuni » iudicent ii cuicunque legerint. Qua quidem in » re (fateor) magno milii fuit adiuniento -Io. An-» tonius Flaminius Forocorneliensis, uir quidem » hoc nostro seculo (ut te scire non dubito) » l'aniae non incelebris. Is nani et arte dicendi, » et sermonis elegantia: quibus quantum polleat » cernere poteris, sic nostros labores iuuit, et » ornavit, ut sperem, omnibus, quieumque le-gerint (modo liuor absit) 11011 utilein solimi, » sed et iucundain adinodum leotioneni l'ore. Quod » opus tam grandem materiani tri bus coniplexum » uoluminibus, qualecunque sit, tuo nuncupandum » nomini duxiinus. Quibus id causis (nani multae, » sunt atque iustissiinae) motus id fecerim, di-» corem equidem, nisi et notissima» omnibus » foront, et illaruni coinmeinoralio potius ab » adulatone proficisci quam ob ollicio nidori pos-» set. Erant quippe alii multi et clarissimi, et » principes airi, quibus forte non ingratuni esse » id potuit, attamen ut te unum ex omnibus » delegerim, ac tibi praecipue dicandum puta-» uerim, eximiae, quac in t<; effulgont, dotes ac » tua ingentia inerita oll'ecero. Quod tu quidem » ita suscipiendum arbitrabere, ut et tuo patro-f> cinio in publicum ogredi non reformidet, et sit » non a pud te solimi, et. praesentis seculi ho-» mincs, sed ctiam apud posteros mei quidem » in te amoris, ac ueteris obsoruantiae praeei-» puum, ac perpetuum pignus, ac testimonium. » Vale. Ex Forocornelii. Viii. Kal. I
Dopo questa non troppo modesta dedicatoria trovasi l'Indice dei Capitoli dei tre libri in che si divide l'opera, e segue poscia una lunga lettera del Flaminio all'Aron, dove si rende conto del come s' offerisse il Flaminio di tradurre in latino questo trattato già duJl'Aron isteso in favella italiana. Pareva a qu<* fi cosa vergognosa il darlo alla
DI MUSICA 187
luco cosi in volgare, e ne adduceva poi la ragione per la quale egli stesso noi traslatava in latino con queste parole : « Fateor ingenue non esse » mihi eam dicendi facultatem, ac sermonis eio-» gantiam latini , quam tam grandis materia » posceret, et ob id quidem communi potius et » vernaculo sermone scribendos arbitratus sum, » et hac una re tandem mihi displicent, ncque » alia de causa editionem differo. Tunc ego (cioè » il Flaminio) appreliensa maini tua, quid mi » Aaron, quid inquam, si paueis diebus latini » fiant ? »
Il Flaminio adunque benché più oltre asserisca di esser cotanto occupato ut vix quidem respirando locus est, pure s'accinse a tal versione, diceva egli, ut bono animo esses, e perchè amava l'Aron ob sacerdotium ac virtùtem. Chiudesi la lettera del Flaminio con le seguenti parole: « Ilacc
» panca dixisse uolui, ut ........ et labores, ini
» l'otre, tuos merita laude non fraudarem : Studia » nanique praemio laudis augentur, et uetus sen-» tentia est, art.es honoro nutriri. Ilaec autem et » tuo et omnium, qui aderant, miro assensu 00111-» probata sunt. Tibi nero tantus ardor accessit, » sic inflainmatus es, quod nactus esses hominem » t,il)i auiicissiinum, qui tuas uigilias oratione sua » uideretur posse illustriores facere, ut affir-» ìnaueris, nelle te nouum opus formare, ac » multo plenius et uberius materiam tractare, et » te quidem (si ita mihi uideretur) cotidio ad » 1110 aceessurum praoineditatuni, ac dictatum, » quae ego excipereni pollicitus quidem, te adie-» cturuin plurima ex intimis artis penetralibus, » quae a nullo ad Ime uulgata fuissont, ut nihil » ultra desyd^rari oporteret, fassus quidem, so-» leni nostri temporis musicos talia supprimere, » et tanquam naturae inuidentes pati quidem artis » arcana in occulto latore. Probauiinus onines » istum oirini tu', candorem, ac tantam liberali-» tatem : ut affirmafenius diuinuni foro opus » illud ac immortale, si unquam in manus ho-» minuni ueniret. Respondisti, uonturuni quidem, » et breui, nisi Flaminius ipso tibi deesset ; At » ego statini conllrmaui, et oa quae iam dixeram, » et sum pollicitus, ino tibi cotidio satis lioris » uaeaturuin. »
A tergo del ibi. 22 di quest'opera leggosi un bell'elogio di Spataro. K a tergo del fol. 39 trovasi il seguente squarcio. « Quod nos quoque crebro fa-» cinius : sumnios in arto, viros imitati, praecipuo » vero Josquinum. Obret. Isaac, et Agricolam : » quibus cuni niilii Florentia» familiaritas : et » oonsuetudo suiniua fuit. »
Gio. Ant. Flaminio padre del celebre Marcantonio insognò por più anni lo bello lettere in Bologna ove morì l'anno ir;3(», dopo avervi pubblicata qualche su i opera. 1)' esso parlano Leandro Alberti a pag. 593 della descrizione d'Italia; il Yossio (/a Jiistor. Latin, pag. 082 ; e il Moreri.
Aaron Pietro, Fiorentino. Compendiolo di molti dubbi, segreti et sentenze intorno al Canto Fermo, et Figurato, da molti eccellenti et consumati Musici dichiarato. Raccolte dallo Eccellente et Scienziato Autore frate Pietro Aron del Ordine de Oosachicri et della Inclita città di Firenze. In memoria aeterna, erit Aron Et nomen eius nuniquam destruetur. In Milano per Jo. Antonio da Castelliono stampatore - in 4° (senz' anno, ma per certo dopo il 1545). In tutto sono 38 carte non numerate.
Nel verso della quarta carta v' ha la seguente dedicatoria :