IL PETRARCA E IL PAPATO. 40!)
   cacciato fuori (1). Costi la verità è demenza, la pudicizia è scel leraggine. Gli stupri i ratti, gli incesti, gli adulterj sono i giuochi della pontificale lascivia ; e Satana, vede e ride, e siede arbitro in mezzo, inler decrepitos ne puellas (2). Costi Dio è disprezzato, sono calpestate le leggi, sono derisi i buoni, costì solo il denaro è adorato. »
   (1) « Ubi et Judas, si triginta illos suos argenteos precium sanguinis attulerit, adrait-tetur, et pauper a limine Christus arcebitur ». Epist. XVII.
   (2) « Tarn calidi tamque praecipites in Venerem senes sunt, tanta eos aetatis et status et lirium coepit oblivio, sic in libidines inardescunt, sic in omne ruunt dedecus, quasi omnis aoi'um gloria non in cruce Christi sit, sed in comessationibus et ebrietatibus et quae has sequuntur in cubilibus impudicitiis : sic fugientem manu retrahunt iuventam, atque hoc unum senectutis ultimae lucrum putant, ea facere quae iuvenes non auderent.. . Spectat haec Satan ridens, atque impari tripudio delectatus interque decrepitos ac puellas arbiter sedens stupet plus illos agere quam se hortari, ac, ne quis rebus torpor obrepat, ipse interim et seniles luinbos stimulis ipcitat et coecum peregrinis follibus ignem ciet, unde foela passim oriuntur incendia. Mitto stupra, raptus, incestus, adulteria, qui iam ponti-ficalis lasciviao ludi sunt: mitto raptarum viros, ne mutire audeant, non tantum avitis la-ribus sed tinibus patriis exturbatos, quaeque contumeliarum gravissima est, et violatas eoniages et externo semine gravidas rursus accipere et post partum reddere ad alternam satietatem abutentium coactos ... Malo quidem te hodie ad risum quam ad iracundiam provocare: ira enim quae ulcisci nequit in se flectitur et in dominum suum saevit.
   Fuit ergo seniculus quidam, ex eo numero unus, cunctis annalibus implendis idoneus. Hircina libido homini inerat,vel si quid libidinosius atque olentius hirco est. Hic, seu mures metuens seu lemures, dormire solus non audebat. Nil apud eum tristius, nil miserius cac-libatu: novas quotidie nuptias celebrabat et creber vagis amplexibus sponsus erat, cumet os ìIli vacuum et aetas piena esset ; septnagesimum pridem annuiti excesserat, soptimo vix iam dente superstite. Erat illi puellarum auceps unus ex multis, domini sui libidine nihilo segnior, cuius retia et laquei omnes vicos, omnium et praesertim pauperum domos obse-derant: huc pccunias, Ime redimicula, huc anulos, huc postremo blanditias, huc coenae re-liquias, huc omne genus escarum et quaecumque flexura muliebres animos convehebat. Ipse interim suspenso animo canebat; nam et revera cantor erat, sed qui vocem ab altaribus ai ehoreas ac lupanaria transtulisset. Noram hominem vulgi digito monstratum, qui his artibus multas praedas in os lupi senis inferre solitus diceretur. Mille locus hic ridiculosas historias capit: unam accipe. Multis ille pollicitis misellam virgunculam an meretriculam illexerat, ut domino eius, utique et excelsi gradus et magnarum opum sed nec formae nec aetatis amabilis, obsequi in animum indneeret. Quid multis agam? Acquiescit, et, velut Psyche illa Lucii Apulei, felicibus nuptiis honestanda, ignoti viri thalamum subit. Re com-perta, impatien» morae senex advolat; et ulnis arreptam pendulis labiis exosculans atque inermi ore commorsitans consummare novas nuptias anhelabat. Repentino malo percita, olente senio et vultu lurido deterrita, exclamat: ad magnum se quemdam et insignem prae-latum non ad deformcm et decrepitum sacerdotem advenisse: non posse sibi fraudem fieri: vis si fiat, manibus quoad possit, deinde gemitibus atque ululatibus occursuram, neque, dum reliquiae spintus ullae essent, passuram se a tam turpi sene violari. Haec vociferans ubertim flebat. Ille autem, et manu scabra et ore hispido spumantique tenerum os praeclu-dens, fletibus et querimoniis conabatur obstare, atque incondito murmure et ineptissimis blanditiis (erat enim praeter caetera blesus adeo ut a nemine posset intelligi) aegram animi solari; sed, cum nil proficeret senex egregius, in secretarium se proripit, arreptoque quo conscripti patres a reliquis discernuntur rubenti pileo, et insigne suum albo calvoquc vertici imponens, — Cardinalis sum — inquit —, cardinalis sum, ne timeas, Alia. — Sic amasiolam adhuc llentem et praesenti specie et futura spe magnifice consolatus in geniale cubiculurn deduxit, pronuba non Iunone sed Ctesiphone ac Megaera. Ad hunc modum Cupidinis ve-teranus, Baccho sacer et Veneri, non armatus sed togatus et pileatus, de suis amoribus triumphavit. Plaude: fabula acta est. »