CAPITOLO I. —, GLI STORICI.
469
sc.riptorum (che proprietà ? di lingua ? ), e più libri de poetis romani (23), tre de poemaiis, tre de lecliombus (forse sulle recitazioni); ed ancora de eompositione saturarum (24). Specialmente la letteratura drammatica, e la Plautina massimamente, ebbero le cure di Varrone. Chè tre libri scrisse d,e originibus seenieis, tre de aciibus seenieis, tre de personis (maschere), tre de desrriptionibus (pittura dei caratteri), cinque qucestionum plautinarum, e parecchi altri libri de eoincediis plautinis. Ma l'opera più notevole furono i 15 libri Imaginum, ovvero Ilebdo-mades, un lavoro biografico, con un 700 ritratti, di celebrità greche e romane, re ed eroi, statisti, artisti, poeti, prosatori e via via. Fu pubblicato verso il 715 d. R. (25), e a'tempi di Simmaco esisteva ancora (26). Varrone stesso lo compendiò in quattro libri, ma non se n'ha alcuna traccia.
(1) Y. Macrob. Sat. I, 12, IO; Varrone L. Lat. VI, 33; Censor. de n. 20, 2 e 4.
(2) Plin. N H. XXXIII, 2, 9; Mp. Dig. I, 13, 1 pr. — I frammenti in Dirksen, Bruch-stiicke aus d. Schriften der ròm. Juristen, Kònigsberg 1814, p. 56-60. Vedi L. Mercklin, de Junio Graccliano Dorpat 1840, 1841.
(3) Svet. d. grararn.: Aeiius cognomine duplici fuit; nam et Frreconinus, quod pater eius praeconium fecerat, vocabatur, et Stilo, quod orationos nobilissimo cuiquo scribere solebat; tantus optimatium fautor ut Metellum Wumidicum in exsilium comitatus sit — Vedi Cic. Brut. 50, 205 etc. — 11 principal lavoro cbe lo concerne si è quello di J. A. C. van Heusde (Traj. ad Rh. 1839), intitolato: Disquisitio de L. Aelio Stilone, Ciceronis in rbet. magistro, Rliet ad Iler. ut videtur aucture (tesi spallata quest'ultima); inserta sunt Aelii Stil. et Servii Claudii fragmenta.
(4) Vedi Cic. Brut. 77, 267; de divin. I, 58, 132; ad famil. Ili, 4, 1; de leg. II, 13, 32, ove dice cosi: est.... inter Marcellum et Appium. optimos augures, magna dissensio (nam eorum ego in libros incidi), cum alteri placeat auspicia ad utilitatem esse reipublicae composita, alteri (Appio) disciplina vestra (augurum) quasi dì vinari videantur posse.
(5) Cic. Acad. post I, 3, 12.
(6) Gellio XIII, 12, 6.
(7) Vitruv. II, 8, 9; cfr. Plin. N. H. XXXV, 14, 49.
(8) Sali. Hist. Il, fr. 42.
(9) Varr. de R. Rust. II, prefaz. 7; Plin. N. H. VII, 30, 51.
(10) Varr. de R. R. I, 2, 10; cir. Plin. N. II. VII, 53.
(11) Ces. d. b. civ. 1, 38; II, 17, 20.
(12) Svetonio, Cesare 44; cfr. Isidoro, Orig. VI, 5, 1.
(13) Gellio, III, 10, 17.
(14) Val. Max. VII, 7, 3.
(15) Aug. ae civ. dei VI, 2; Quintil. X, 1, 95; XII, 11, 24; Cic. Acad. post. 1, 3, 9 etc. etc.
(16) De civ. dei, VI, 3.
(17) I frammenti in R Merckel (ediz. de'Fasti di Ovidio, p CVI-CCXLVII).
(18) Vedi H. Kettner, Varronis do vita pop. rom. quae extant, Halle 1863.
(19) Arnob. adv. nat. V, 8; Agost. do civ. dei XVIII; Franckon, fragm. Varron. quae inveniuntur in librìs S. Aug. de civ. dei, Lugd. Batavor. 1836.
(20) Vedi Serv. ad. Aen. V, 704. Cfr. Ritschl, Rhein. Museun VI, p. 507 seg.
(21) V. Thilo, de Varr. Plut. Quaest. rom. auctore praecipuo, Bonn 1853; Lagus, Plu-tarchus Varronis studiosus, Ilelsingfors 1847.
(22) V. Ritschl, Rhein, Museum p. 513-524.
(23) V. Gellio 1, 24, 3.
(24) Nonio p. 67.
(25) Gellio, III, 10, 17.
('20) Simm. Ep. I, 2 (del prdre al figlio) e I, 4 (viceversa). Cfr. intanto Plinio, N. H. XXXV, 2, § Il — E per tutta la letteratura varroniana ci e da vedere L. Mercklin, die Varron. Litor. scit J. 1826, Plulologus XIII p. 683751; e A, Riese, d. varr. Lit. s. 1853, ibid. XXVII p. 286-331.