Stai consultando: 'Enciclopedia Dantesca Dizionario critico e ragionato di quanto concerne la vita e le opere di Dante Alighieri - Volume I - A-L', Giovanni Andrea Scartazzini
Pagina (257/1180) Pagina
Pagina (257/1180)
Enciclopedia Dantesca
Dizionario critico e ragionato di quanto concerne la vita e le opere di Dante Alighieri - Volume I - A-L
Giovanni Andrea Scartazzini
Ulrico Hoepli Editore Milano, 1896, pagine 1169
Bonifazio YIII e Filippo il Bello
247
in mortis articulo, absque sedis apostoliche auctoritate et licentia speciali ;» cfr. Tn. Rymer, Feeder a, ed. A. Clarice et F. Holbrooke i, il, 836. Liber sextus decretali, lib. ni, T. xxiii, cap. 3. Filippo rispose col divieto di esportare da' suoi Stati, oro, argento e simili; cfr. Pierre Dd Puy, Hist. du differend entre le Pape Bonif. Vili et Phil. le Bel, Boy de France, Par., 1655, preuves, p. 13. Le lagnanze del papa (cfr. Du Puy, 1. c., 15. Rayn. ad a. 1296, nuin. 25) nulla giovarono; Filippo seppe resistergli in modo che Bonifazio stimò bene annullare la Bolla Clericis laicos con una « interpretazione » di essa (eayn. ad a. 1297, num. 49. Adrien Baillet, Hist. des démélez du pape Bonif. Vili avec Phil. le Bel, 2a ediz., Paris, 1818, p. 322), scrivendo a Filippo il 7 febbraio 1297: « Quia ejus est interpretari, cujus est condere, ad cautelam tuam-humana declaratione decernimus, quod si Pralatus aliquis - voluntarie -donum aut mutuum tibi dare - voluerit, dum tamen sub exactionis nomine-hoc non fiat generaliter,-licet ad id forsan tua-requisitio -procedat, te, Prselatos etc. ipsa constitutio non astringat; quodque ad feuda sive regalia, quse iidem Prselati - sub tuo dominio tenere noscuntur, in his, quse tibi de illis tenentur et debunt, et clericos uxoratos, prout sani juris intellectus admittit, ac illos, qui in frau-dem causa vitandorum munerum clericalem schema recipiunt, se ipsius constitutionis sententia non extendat: et in necessitatis articulo, - ubi evidens esset in mora periculum per te vel tuos nun-tios ad sedem apostolicam recurrendi, si a Prelatis - subsidium com-petens petas et habeas, te ac ipsos ex ejusdem constitutionis verbis vel sententia declaramus lucide non teneri. » Nello stesso giorno Bonifazio esortava Filippo in una lettera accompagnatoria (Rayn., 1. c., num. 47) ad abolire il suo divieto e scriveva a' suoi legati (Rayn., 1. c., num. 48): « Si forte - per Philippum - vel oificiales ejus - pecunise de regno Francise prohiberetur - extractio; vos eun-dem Regem, officiales ipsius - denuncietis publice in sententiam promulgati canonis incidisse: et nihilominus in eum et eos de novo excommunicationis sententiam proferatis. » Ma poco tempo dopo (31 luglio 1297; cfr. Du Puy, 1. c., p. 39. rayn., 1. c., num. 50) Bonifazio credette opportuno di revocare con una « interpretazione >•> anche questo suo Breve. « Adjicimus insuper hujusinodi declarationi nostrae, quod si pra?fatis Regi et successoribus suis prò universali vel particulari ejusdem regni defensionem periculosa necessitas im-mineret, ad hujusmodi necessitatis casum se nequaquam extendat constitutio memorata : quia potius idem Rex ac successores ipsius possint a Praelatis - petere ac recipere prò hujusmodi defensione subsidium vel contributionem, - inconsulto etiam Romano Ponti-fice;- quodque necessitatis declaratio supradietse ipsius Regis et